Kiminde iş verimini düşüren, kimine tatili zehir eden bu durumun sebepleri ne olabilir? Yorgunluktan kurtulmak için neler yapılabilir?
KuÅŸ cıvıltıları eÅŸliÄŸinde sıcacık güneÅŸle aydınlanmış bir sabah çoÄŸumuz için “bomba” gibi baÅŸlayan bir günü ifade etse de birçok insan yaz sabahlarının yorgunluÄŸundan ÅŸikâyet eder. Ä°ÅŸyerinde, tatilde sürekli, “Hiçbir ÅŸey yapmak istemiyorum, uykum var, kendimi yorgun hissediyorum.” diyen insanları dinler dururuz. Aslında tıpta bu türden ÅŸikâyetlerin teÅŸhisi konmuÅŸ deÄŸil. Ama uzmanlar, yaz sabahı yorgunluÄŸunun çeÅŸitli sebeplere baÄŸlı olarak kendini gösterebileceÄŸini söylüyor. Tabii buhastalıksürekli devam ediyorsa psikolojik bir sorunun da göstergesi olabiliyor.
Sebepleri nelerdir?
Memorial AtaÅŸehir Tıp Merkezi’nden Dâhiliye Uzmanı Prof. Dr. Birsel Kavaklı, yaz yorgunluÄŸunun çeÅŸitli sebepleri olabileceÄŸini söylüyor. Özellikle aşırı sıcaklarda terle fazla elektrolit (kanda ve hücre içi organik sıvılarda çözünmüş olarak bulunan tuzlar) kaybedilmesi yorgunluÄŸa sebep olan etkenler arasında. Kavaklı sadece yaza baÄŸlamamak gerektiÄŸine de özellikle vurgu yapıyor. Bazı hastalık halleri de insanların kronik yaz yorgunluÄŸu hissetmelerine sebep olabiliyor. ÖrneÄŸin tiroit hastalığı, kansızlık, hipertansiyon, kalp yetersizliÄŸi ve ÅŸeker hastalığı olan kiÅŸiler sıcaklardan daha fazla etkileniyor. Kavaklı, yazın yorgun uyanan kiÅŸilerin bunlara da dikkat etmesini ve mümkünse bir muayeneden geçmesini öneriyor.
Tabii iÅŸin bir de psikolojik boyutu var. Sema Hastanesi’nden Psikiyatrist Dr. Kadriye Åžentürk Pehlivan, yazın sıcak havalarıntatilçaÄŸrısı yaptığını, “Bu havada çalışılır mı?” diye bir algıya sebep olduÄŸunu belirtiyor. Bu durumda çalışmak kiÅŸiye zor gelebiliyor. Pehlivan, mevsim geçiÅŸleriyle iliÅŸkilendirilecek depresif ataklar ya da duygulanım bozukluklarından da bahsedilebileceÄŸini söylüyor ve ekliyor: “Tıpta birkaç kere olmuÅŸ bir durumla ilgili hemen tanı koymuyoruz. Ama sürekli sabahları yorgun uyanılıyorsa, isteksizlik, keyifsizlik varsa ‘acaba bu kiÅŸilerde depresyon mu var’ diye bakılabilir. Mevsim deÄŸiÅŸikliklerinde de depresyon belirtileri görülür. Tıpta böyle bir tanı konulmuÅŸtur. Hep aynı mevsimde depresifleÅŸir kiÅŸi. Tabii depresyonlar da çeÅŸit çeÅŸittir. Buna illa ağır bir depresyon denilemez.”
Yaz yorgunluğu nasıl aşılır?
Uzmanların çeşitli sebeplere bağladığı yaz yorgunluğunu aşmanın en önemli yolu beslenmeye dikkat etmek ve vücudu dinlendirmekten geçiyor.
Prof. Dr. Birsel Kavaklı ve Psikiyatrist Dr. Kadriye Şentürk Pehlivan bu tür şikâyeti olanlara şunları öneriyor:
Özellikle iş stresinden uzaklaşmak için herkes kendisine göre düşünmeli, en uygun aktiviteyi seçmelidir. Yeşil alanda yürüyüş yapmak ya da hafta sonu kısa bir tatil olabilir. Özellikle açık havada yapılan yürüyüşlerin ve güneşin antidepresan etkisi olduğundan bahsedilir.
Bazen sadece yatmak dinlenmek için yeterli olmaz. Bedeni dinlendirmenin yanı sıra ruhu dinlendirecek şeyler de yapmak gerekir.
Yaz aylarında vücutta ağırlığa sebep olacak yağlı yemeklerden kaçınılmalı, bol bol meyve-sebze tüketilmelidir. Ayrıca öğün çoğaltmak da vücut direncini artıracaktır.
Çokça sıvı almak gerekir ama insanlar genelde serinlettiği için gazlı içecekler tüketiyorlar. Bu içecekler çarpıntı yaparak veya damarlar üzerindeki olumsuz etkisiyle kişiyi kötü etkiliyor. Bu nedenle soda, mineralli içecekler veya meyve suları gibi vitamin içeren içecekler ya da klasik içeceğimiz ayran daha iyi gelebilir.
